-->

Aks Nedir Ne İşe Yarar? Görevi Nelerdir?

Sinan Tektaş

Aks Görevi Çeşitleri Yapısı

Halk arasında dingil adıyla da anılan aks, motorlu araçlarda diferansiyel sisteminden çıkan dönme hareketini tekerleklere ileten çelik mildir. Bir diğer deyişle motorun sağladığı gücü ve torku tekerleğe aktaran parçadır. Bunu yaparken yolcular da dahil olmak üzere aracın tüm yükünü üstlenir. Ayrıca araç hızlanırken, viraj girişlerinde, viraj çıkışlarında ya da frene basıldığında güvenliği ve konforu sağlamakla yükümlüdür.

Arka Aksların Görevi ve Yapısı

Bir diferansiyelde sağ ve sol olmak üzere iki çeşit aks bulunur. Aksların içte kalan kısımlarında frezeler bulunmaktadır. Frezeler aks dişlilerine geçerek hareket alır. Aksın dışta kalan ucu kovan içinde veya dolaylı olarak kovan üstünde yataklanır. Aksın dış ucu genellikle flanş şeklindedir. Aks hareketinin tekerleklere geçmesi flanş üzerinden olur. Çok sık rastlanmasa da bazı akslarda dış uç koniktir. Tekerleklere hareket konik uç üzerinde bulunan kama yardımıyla geçer ve tekerlek göbekli kampana ile aks koniğine oturur, aks tespit somunu ile bağlanır.

Aks Çeşitleri Nelerdir?

Ön Aks Çeşitleri:

 1. Sabit Akslar (Dingil) 

 2. Hareketli Akslar (Tahrik Aksları)

Arka Aks Çeşitleri:

 1. Tam Serbest (Yüzücü ) Akslar

 2. Yarı Serbest (Yüzücü) Akslar

 3. 3/4  (Üç Çeyrek) Serbest (Yüzücü) Akslar

Ön Aks Çeşitleri:  1. Sabit Akslar (Dingil)    2. Hareketli Akslar (Tahrik Aksları)  Arka Aks Çeşitleri:  1. Tam Serbest (Yüzücü ) Akslar   2. Yarı Serbest (Yüzücü) Akslar   3. 3/4  (Üç Çeyrek) Serbest (Yüzücü) Akslar

Yarım Serbest Aks Nedir?

Yarım serbest akslarda, aksın dış ucu kovan içinde; ¾ serbest akslarda ve tam serbest akslarda ise, aks yatağı kovan üzerinde yer alır.

Otomobillerde, genelde kamyonetlerde (hafif ticari araçlarda) ve 4x4 araçların arka akslarında kullanılır.

Yarı serbest kayar akslar, aracın yükünü üzerinde taşır ve aynı zamanda tekerleğe dönüş hareketini verir.

Tekerlek, aks milinin ucundaki flanşa (poryaya) civatalarla bağlanır. Aks milinin sadece tekerlek tarafı rulmanla yataklandırılmıştır. En ucuz ve en basit aks mili tasarımıdır.

Yarım serbest akslarda, aksın dış ucu kovan içinde; ¾ serbest akslarda ve tam serbest akslarda ise, aks yatağı kovan üzerinde yer alır.
Yarım serbest akslar

Üç Çeyrek Serbest (Yüzücü) Aks Mili Nedir?

Tam serbest ve yarı serbest aks tasarımının birleşimi bir yapıdadır. Ucu konik yapıdadır. Aracın yükünü çok büyük oranda aks muhafazası taşır. Serbest kayıcı tip akslarda, aks mili, aks muhafazasının içine yataklandırılımıştı. Üç çeyrek kayıcı tip akslarda ise, aks mili rulmanı, aks muhafazası ile, tekerlek göbeği arasındadır. Aks mili, tekerlek poryasına kamalı geçmiştir veya civatalıdır.

Tam serbest ve yarı serbest aks tasarımının birleşimi bir yapıdadır. Ucu konik yapıdadır. Aracın yükünü çok büyük oranda aks muhafazası taşır. Serbest kayıcı tip akslarda, aks mili, aks muhafazasının içine yataklandırılımıştı. Üç çeyrek kayıcı tip akslarda ise, aks mili rulmanı, aks muhafazası ile, tekerlek göbeği arasındadır. Aks mili, tekerlek poryasına kamalı geçmiştir veya civatalıdır.
Üç Çeyrek Serbest (Yüzücü) Aks Mili 

Tam Serbest Yüzücü Aks Mili Nedir?

Ağır yük taşıyan araçlarda, kamyonlarda kullanılır. Aks mili, aracın yükünü taşımaz; sadece diferansiyelden aldığı dönme hareketini tekerlere iletir. (Yarı serbest akslar aracın yükünü de taşıyordu.) Aracın yükünü, aks muhafazası – tekerlek göbeği taşır.  Aks kırıldığında (kesildiğinde), tekerlek yerinden çıkmaz. Aks mili, diferansiyele geçen ucundan yataklandırılmıştır.

  
Ağır yük taşıyan araçlarda, kamyonlarda kullanılır. Aks mili, aracın yükünü taşımaz; sadece diferansiyelden aldığı dönme hareketini tekerlere iletir. (Yarı serbest akslar aracın yükünü de taşıyordu.) Aracın yükünü, aks muhafazası – tekerlek göbeği taşır.  Aks kırıldığında (kesildiğinde), tekerlek yerinden çıkmaz. Aks mili, diferansiyele geçen ucundan yataklandırılmıştır.

    Tam Serbest Yüzücü Aks Mili 

Üç çeyrek serbest akslar ile tam serbest akslar arasındaki fark nedir? 

¾ serbest akslarda aksın sökülmesi gerektiğinde tekerleğin de sökülmesi gerekir.  

Tam serbest akslarda ise ; aksın sökülerek çıkarılması halinde tekerlek yerinde takılı durur. Özellikle ağır vasıtalarda bu husus çok önem kazanmaktadır.

Hareket veren ön aksların Görevleri:

Motoru önde ve önden çekişli araçlarda kullanılır. Diferansiyelden çıkan hareketi değişik açılarda çalışan ön tekerlere iletmektir.

Hareket veren ön aksların yapım özellikleri:

Seyir halinde bir aracın ön tekerleri, hem araca yön kazandırmak için sağa ve sola değişik açılar altında döner hem de tekerlerin bastığı zemine göre aşağı yukarı hareket ederler.

Ön akslar, bütün bu değişken şartlar altında diferansiyelden gelen dönme hareketini tekerlere ulaşmasını sağlarlar. Ön aksları bu görevi yerine getirebilmeleri için kayıcı ve sabit hız mafsalları ile takviye edilmeleri gerekir. 

Yorumlar
Uyarı:
1.Yorum yaparken saygı çerçevesinden çıkmayın
2.Küfür Hakaret Siyasi propaganda içerikli yorum yapmak yasaktır.
3. Her ne şekilde olursa olsun, özel iletişim bilgilerinizi paylaşmayın, fark edildiğinde kesinlikte silinecektir, www.sinantektas.com.

Resim eklemek için:
[image] image_url [/image]

Bir kod bloğu eklemek için:
[code] your_code [/code]

Teklif eklemek için:
[quote] your_quote [/quote]

Bağlantı eklemek için:
[link] your_link_text | link_url [/link]